این گله چوپان ندارد

10:10 ۱۳۵ روز و ۶ ساعت پیش ایسنا 960 0

عشایر سنگسری یکی از قدیمی‌ترین ایلات ایرانند که در مهدی‌شهر یا همان سنگسر سابق زندگی می‌کنند. آنها به طی طولانی‌ترین مسیر ییلاق و قشلاق در ایران معروفند و تولید ۸۲ محصول لبنی. اما این روزها آن‌ طور که خودشان می‌گویند حتی ۱۰ درصد از این ایل هم برای چوپانی، ییلاق و قشلاق نمی‌کنند.

ایسنا

به گزارش ایسنا، محمد معصومیان، گزارش‌نویس، در روزنامه ایران نوشت: «برای رسیدن به اولین «گوت» یا سیاه‌چادر ایل سنگسری، از سمنان و باغ‌های گردوی شهمیرزاد می‌گذرم و گردنه‌های تا کمر سبز مهدی‌شهر و به ییلاق «کاهش» می‌رسم. در دشت فراخی پای دامنه دو کوه، زنگوله گوسفندان و بع‌بع گله راهنمای ما می‌شود برای دیدن مردانی که مشغول شیردوشی در عصری تابستانه هستند. تابستانی خنک با صدای بادی که از روی چمنزاران بی‌مرز می‌گذرد و می‌نشیند روی عرق پیشانی پیرمرد قبیله که پا به پای جوانان مشغول دوشیدن شیر میش‌هاست. میش‌های قبراق در صفی بلند منتظر دوشیده شدن شیرشان هستند و راه فراری هم ندارند.
عشایر سنگسری یکی از قدیمی‌ترین ایلات ایرانند که در مهدی‌شهر یا همان سنگسر سابق زندگی می‌کنند. آنها به طی طولانی‌ترین مسیر ییلاق و قشلاق در ایران معروفند و تولید ۸۲ محصول لبنی. اما این روزها آن‌ طور که خودشان می‌گویند حتی ۱۰ درصد از این ایل هم برای چوپانی، ییلاق و قشلاق نمی‌کنند و جوانان ایل هم در کارخانه‌هایی تازه‌ساخت مهدی‌شهر مشغول هستند. دیگر چوپانی گله گوسفندان کاری است که به کارگران روزمزد واگذار می‌شود یا مهاجران افغانستانی. آن‌ طور که مجتبی رشیدی جوان ۳۰ ساله ایل می‌گوید چوپانی آدم را از زندگی می‌اندازد: «با همه سختی‌های چوپانی این تنها کاری نیست که عشایر انجام می‌دهند. رسیدگی به گله‌ای که به قشلاق می‌رود و تهیه غذای گوسفندان در سرما کار سنگینی است که باید انجام دهیم.»
به دامنه کوه‌های کاهش می‌رسیم و گوسفندان را در دشت می‌بینیم و صدای جادویی زنگوله‌هایی که مرا به سمت خودش می‌کشد. شش مرد عرق‌ریزان دور یک گودی پایین‌تر از سطح زمین نشسته‌ و قابلمه‌های پر از شیر را بین پاها گرفته‌اند. گوسفندان یکی‌یکی از آغل بیرون می‌آیند و هیچ راهی ندارند بجز رفتن زیر دست یکی از مردان شیردوش. من اما حتی نمی‌دانم کجای این دایره بایستم و هر طرف که می‌روم احساس می‌کنم مزاحمم. از یک طرف گوسفندان با دیدنم فرار می‌کنند و از طرف دیگر شیردوش‌ها طوری نگاهم می‌کنند که انگار توی دست و پای‌شان هستم. بهترین جا رفتن به سمت وانتی است که مسافرانش بره‌های ۶ روزه و ضعیفی هستند که نای ایستادن روی چهار دست و پا هم ندارند.
کنار دست محمد جباریان که با حوصله‌تر از بقیه است، می‌نشینم و سر حرف را باز می‌کنم. او برایم تعریف می‌کند که هر ۱۰ تا گوسفند یک لیتر شیر می‌دهند. وقتی دلیل عصبانیت گوسفندان را می‌پرسم می‌فهمم که دوست ندارند شیرشان را بدوشند و البته بعضی هم به خاطر آبستن بودن بدون درد سر از گیت شیردوشی خارج می‌شوند. جباریان از سختی کار و گرانی علوفه می‌گوید و از مرارت کار و کمی سود: «الان یک کیلو جو ۲ هزار تومان است که پارسال این موقع‌ها هزار تومان بود.» ناگهان همه می‌زنند زیر خنده. برمی‌گردم و می‌بینم الاغی مشغول چموشی است و چوپان بسختی دارد تعادلش را حفظ می کند. مرد افغان یک وری و دولادولا تمام سعی خود را می‌کند که الاغ آرام شود اما آخر سر به همین راضی می‌شود که فقط فرود کم‌آسیبی از روی الاغ بی‌پالان داشته باشد. جباریان می‌گوید: «همین چوپان ماهی ۲میلیون و پانصد هزار تومان از من حقوق می‌گیرد و یک میلیون هم پول غذا دارد. کفش پایش را ببین! همین را پارسال می‌خریدم ۲۵ هزار تومان الان ۴۵ هزار تومان است.» همه اینها را می‌گوید تا بفهمم کاری به این سختی و در اوج گرانی‌ها، دیگر سود سابق را ندارد.
صدای صلوات که بلند می‌شود یعنی کار تمام است. همه سریع بلند می‌شوند و به چند دقیقه نمی‌رسد که فضولات دامی با صافی از شیر جدا شده و شیر تمیز در گالن‌های بزرگ برای تولید محصولات لبنی راهی سیاه‌چادر و خانه‌های روستایی می‌شود. همراه وانت مصطفی رشیدی که پر از بزغاله‌های کوچک است به سیاه‌چادر بالای جاده می‌روم. او که لیسانس حسابداری دارد حالا شغلش کمک به پدر در این دوماهه برپایی سیاه چادر است. مصطفی دائم تکرار می‌کند که کار سختی است: «اما من عاشق این سبک زندگی در طبیعت هستم.»
او هم از نقش دلال‌ها در خرید و فروش گوسفند می‌گوید و معتقد است سود اصلی به حساب آنها می‌رود: «قدیم محلی‌ها کار می‌کردند ولی الان نمی‌شود دیگر، چون هزینه‌ها بالاست و به صرفه  نیست. کارگر افغان هم دل به کار نمی‌دهد.»
از دامنه بالا می‌رویم و سیاه‌چادر، پایین‌تر از خانه‌های کاهگلی روستا نمایان می‌شود. زنان و مردان خانواده رشیدی همه مشغول کار هستند. یکی پشم‌های چیده‌شده گوسفند را به انبار می‌برد و یکی مشغول پهن کردن پارچه بزرگی روبه‌روی خانه است. به سمت سیاه‌چادر می‌روم که انگار بخشی از طبیعت است؛ درست مثل درختان یا کوه‌ها. وارد می‌شوم و مجتبی که مشغول سر و سامان دادن به گالن‌های شیر است، کار را رها می‌کند و در سایه گوت کنارم می‌نشیند و حرف می‌زند: «کار دیگر مثل سابق نیست. الان ما ۲ ماه اینجا هستیم. به‌خاطر دوغ و کره و ماست. دیگر مثل سابق هم کسی چوپانی نمی‌رود. الان شاید فقط پنج درصد کل سنگسری‌ها خودشان چوپانی می‌روند.»
همین‌طور که حرف می‌زنیم علی رشیدی پدر خانواده از راه می‌رسد و او هم از سختی کار و تغییر در زندگی عشایر می‌گوید: «همین سیاه‌ چادر را قبلاً مادرم هر سال یک تکه می‌دوخت و به این چادر اضافه می‌کرد اما دیگر کسی این اطراف از این کارها نمی‌کند. اصلاً هیچ‌کس پشم بز نمی‌چیند. من هم امسال رفتم دوتا تکه از عشایر بختیاری خریدم ۹۰۰ هزار تومان چون اگر نخری هر سال باد و بوران پارچه را خراب می‌کند.»
همین طور که از مشکلات کار و تلف شدن گوسفندان حرف می‌زنیم صدای خنده‌اش در کوه می‌پیچد: «آقا الان گرگ‌ها هم مثل سابق نیستند. چند وقت پیش از گرگ‌های باغ وحش آوردند اینجا رها کردند اما شما بگو ذره‌ای ترس داشته باشند یا وحشی باشند... می‌آیند پیش پایت می‌نشینند با سگ‌ها رفیق می‌شوند... دوره و زمانه عوض شده.»
علی رشیدی ۶۲ ساله است و پنج فرزندش هم مثل خودش همچنان شیفته زندگی به سبک قدیم هستند. او از فصل کوچ می‌گوید که از ۱۵ شهریور شروع می‌شود تا ۱۵ خرداد: «۱۵ شهریور گله را همراه چوپان راهی کویرات می‌کنیم؛ سمت شاهرود و سبزوار تا ۱۵ خرداد که برمی‌گردند اما چند سالی هست چون خشکسالی بوده، توی کویر چیزی پیدا نمی‌شود و مجبوریم خودمان علوفه ببریم. دیگر هم این‌طور نیست که همه راه را پیاده بروند و برگردند، جاهایی را هم با ماشین می روند.»
با مجتبی که دستانش بعد از دوشیدن شیر حسابی درد می‌کند قدم می‌زنیم. کنار آبگیری کوچک در دامنه کوه می‌نشینیم تا آبی به دست و روی خود بزنیم. او که کارمند شرکت استیل‌سازی مهدی‌شهر است صبح تا ظهر آنجا کار می‌کند و بعد از ظهر خودش را به پدر می‌رساند تا لااقل برای شیردوشی کمتر پول کارگر بدهد و بخشی از کار را خودش به عهده بگیرد. او که فوق دیپلم دارد از خواهرهایش می‌گوید که همگی تحصیلکرده هستند و این دوماه همه در این خانه و سیاه‌چادر کنار هم زندگی می‌کنند: «زمستان کار سخت است چون گوسفندان زمستان آبستن می‌شوند و باید مراقب بود کمتر تلفات بدهند. به هر حال یکی از منابع درآمد ما همین کوچولوهایی هستند که پروار می‌کنیم و می‌فروشیم.»
او از کودکی و عشقش به طبیعت و خوابیدن در سیاه‌چادر می‌گوید و این که هنوز هم نمی‌تواند با وجود کار در کارخانه زندگی عشایری را رها کند: «اصلاً این چادر نباشد انگار دلخوشی نیست. ببین چه تمیز و مرتب است؟ قبل از برپایی حسابی دیوار ساختیم و سنگ‌چینی کردیم که ظاهر خوبی داشته باشد. واقعاً کار سختی است اما کار و طبیعت بدون سیاه چادر صفایی ندارد.»
موقع برگشتن به جاده از علی رشیدی و پسرهایش می‌خواهم کنار سیاه چادر بنشینند تا از آنها عکس بگیرم. عکسی به یادگار با سنگسری‌هایی که هنوز هم عاشق زندگی عشایری هستند.»


گروه های زیر مجموعه از همه جا

بازار
بازار

آخرین اخبار

چند نکته مهم در خرید کیسه‌زباله و کیسه‌فریزر
شاید خرید کیسه زباله یا کیسه فریزر بسیار ساده به نظر برسد و شما تا به حال هنگام خرید این محصول به تنها چیزی که فکر نکرده‌اید انتخاب محصولی با ویژگی‌های خاص باشد.
کیف زنانه، بازیگر مکمل نقش اول خانم ها
در دنیای امروز کیف زنانه نقش پررنگی در شکل گرفتن استایل یک خانم دارد.
قصد خرید فرش برای عید نوروز را دارید؟
به ماه‌های آخر سال که نزدیک می‌شویم، فکر خرید رفتن و نو کردن وسایل خانه به ذهن همه می‌رسد.
ویدئو - ابعاد تازه‌ خسارت سیل در هرمزگان و سیستان و بلوچستان
با پایان یافتن بارش‌های سیل‌آسا در استان‌های کرمان، هرمزگان، سیستان و بلوچستان، بوشهر و بخش‌هایی از فارس، ابعاد تازه‌ای از خسارت‌ها مشخص شده است. این بارش‌ها که از ۲۰ دی ماه آغاز شد، و تقریبا تا اواسط هفته پیش ادامه داشت، میلیاردها تومان به زمین‌های کشاورزی، زیرساخت‌ها و منازل مسکونی خسارت وارد کرده است.
ترکیب تیم ملی دوچرخه سواری کوهستان ایران در قهرمانی آسیا
کادر فنی تیم ملی کوهستان اسامی نفرات اعزامی به مسابقات قهرمانی آسیا ۲۰۲۰ تایلند را اعلام کرد.
زبردست پس از پایان همکاری با فدراسیون والیبال : برایم شرط گذاشتند
سرپرست نایب رئیسی بانوان فدراسیون والیبال بانوان پس از کناره‌گیری از سمت خود گفت: برایم شرط گذاشتند که یا در هیات تهران کار کنم یا اینکه در فدراسیون باشم.
بازتاب پیوستن گرامی‌پور به لیگ بسکتبال آرژانتین در سایت FIBA
خبر پیوستن سنتر دو رگه تیم ملی ایران به لیگ بسکتبال آرژانتین، در سایت فدراسیون جهانی نیز بازتاب داشت.
شکست نزدیک هندبال ایران مقابل بحرین- صعود به عنوان تیم دوم
تیم ملی هندبال ایران با شکست در دومین بازی خود از رقابت‌های قهرمانی آسیا به عنوان تیم دوم به یک چهارم نهایی مسابقات صعود کرد.
عکس روز- پرتاب ۳ امتیازی آتشفشان!
خبرگزاری دانشجویان ایران - ایسنا
حذف احسان‌پور و امامی از تورنمنت ایتالیا- پایان کار آزادکاران ایران با ۲ طلا
با حذف احسان‌پور و امامی از تورنمنت کشتی آزاد ایتالیا، تیم ۴ نفره ایران با کسب ۲ مدال طلا به کار خود پایان داد.

پر بازدید ترین اخبار امروز

استیلی بیشتر «بازنده» بوده تا «ناجی»
چرا یک «اخراجی» در رأس کادر فنی تیم امید قرار گرفت؟ واژه‌ «اخراج» در کنار نام استیلی به‌عنوان سرمربی نهادینه شده و انتصاب یک «اخراجی» برای تیم امید، فقط باعث شد تا حسرت ۴۴ ساله به ۴۸ ساله افزایش پیدا کند. اما آیا این نتیجه ضعیف باعث می‌شود تا استیلی نیز تصمیم به بازنشستگی بگیرد یا خیر؟»
۴ توصیه برای خرید تور ارزان کیش
جزیره زیبای کیش یکی از سه مقصد گردشگری اول کشور است.
رکورد فوق‌العاده بنفیکا در لیگ پرتغال
تیم فوتبال بنفیکا یک سال است که تمام دیدارهای خارج از خانه خود در لیگ پرتغال را با برد به پایان رسانده است.
انصاری‌فرد: به خاطر حیثیت و آبروی ایران زیر بار بازی در کشور ثالث نمی‌رویم
مدیرعامل پرسپولیس می‌گوید اگر الان با خواسته AFC مبنی بر سلب حق میزبانی تیم‌های ایرانی مخالفت نکنند، زمینه اعمال محرومیت‌ در سایر رشته‌های دیگر فراهم می‌شود.
حمیدوای: تبعات انصراف از لیگ قهرمانان را پیش‌بینی کرده‌ایم- ۹۰ دقیقه در بوشهر فحش شنیدیم
مالک باشگاه شهرخودرو نتیجه جلسه با مدیران نمایندگان ایران در لیگ قهرمانان آسیا درباره سلب میزبانی از تیم‌های ایرانی را اعلام کرد.
انتقاد شدید مسیح مهاجری از چند «بلندگودار»
همه مدعیان تقویت شدند به جز استقلال!
مهاجرت داروخانه‌ها به مناطق مرفه شهرها
ویلاسازی با مجوز مرغداری!
استیلی بیشتر «بازنده» بوده تا «ناجی»
تحلیل شرط عجیب برای سرمربی تیم ملی
ای کاش پلاسکو جعبه سیاه داشت
شورای نگهبان پاسخی‌ دارد؟
چرا انتخاب رئیس فدراسیون فوتبال مهم است؟
پاسخ علی ربیعی به کدخدایی