نگاهی به خروج آمریکا از عهدنامه مودت بر اساس کنوانسیون وین

13:51 ۱۳۵ روز و ۳ ساعت پیش ایرنا 162 0
نگاهی به خروج آمریکا از عهدنامه مودت بر اساس کنوانسیون وین

تهران- ایرناپلاس- ایالات متحده آمریکا برای جلوگیری از اثرات رأی دیوان لاهه خیلی سریع اعلام کرد از عهدنامه مودت خارج می‎شود، اما باید دید آمریکا این اقدام را در چارچوب قوانین بین‌المللی انجام داده یا همچون دیگر اقداماتش یک سو و خلاف قاعده عمل کرده است.

ایرنا

هنوز چند ساعت از رأی دیوان بین‎المللی دادگستری لاهه به نفع ایران نگذشته بود که مایک پمپئو، وزیر خارجه ایالات متحده آمریکا عهدنامه مودت بین ایران و آمریکا را بی‎معنا خواند و گفت: «عهدنامه مودت با ایران را فسخ می‎کنم. متأسفیم که دادگاه نتوانست تشخیص دهد هیچ صلاحیتی در موضوع تحریم‎های مربوطه به ایالات متحده ندارد.»

این اظهارات مقامات آمریکایی درحالی است که پیمان مودت بین ایران و آمریکا در سال 1334 امضا و دو سال بعد وارد مرحله اجرایی شد و تا قبل از رأی دیوان لاهه به نفع ایران، آمریکا اقدامی در جهت خروج یا فسخ این معاهده نکرده بود. از این رو، بسیاری از صاحب‌نظران معتقدند که علت خروج آمریکا از این معاهده به دلیل متضرر شدن از رأی دیوان لاهه است. در عین حال گفته می‌شود همین «خروج» از یک معاهده در مرحله نخست، به معنای پذیرش و اعتبار آن معاهده است.

** شرایط خروج و فسخ عهدنامه مودت چیست؟

حال باید دید بر اساس کنوانسیون وین در مورد حقوق معاهدات شرایط خروج، فسخ و یا تعلیق معاهدات بین‌المللی چگونه است؟ کنوانسیون وین در سال 1969 بین 110 کشور وضع شد و بر اساس آن می‎توان نوع قرارداد و ضوابط بین طرفین یک معاهده را مشخص کرد. بر اساس تبصره یک ماده 54 این قانون، فسخ یک معاهده یا خروج از آن به‌موجب مقررات همان معاهده (عهدنامه مودت) است. از این‎رو، بر اساس تبصره 2 ماده 23 معاهده مودت بین ایران و آمریکا، این عهدنامه تا مدت ده سال معتبر بوده ‎است و پس از آن نیز تا موقعی که به ترتیب مقرر در عهدنامه خاتمه پذیرد، بر قوت خود باقی خواهد بود.

علاوه ‎بر این، در تبصره 2 این ماده نیز شرط انقضا و خروج یک طرف از معاهده، تذکر کتبی و فرصت یک‎ساله به طرف دیگر عنوان شده‎ که تا به حال چنین اتفاقی رخ نداده‎ است.

حالا هرچند وزیر خارجه آمریکا بدون هیچ پیش‌شرطی اعلام کرده ‎است که از معاهده مودت خارج شده، اما بر اساس ماده 55، 60 و 62 کنوانسیون وین،‌ خروج، فسخ و یا تعلیق یک معاهده به ترتیب در شرایطی است که در اجرای آن معاهده شرطی محقق شود مانند کاهش کشورها، نقض ماهوی معاهده و همچنین تغییر در اوضاع و احوال زمان انعقاد آن. اما قابل‌توجه است که هیچ‌کدام از موارد فوق، در رابطه حقوقی بین ایران و آمریکا در جریان عهدنامه مودت اتفاق نیفتاد.

** قطع رابطه دیپلماتیک تأثیری در اجرای معاهده ندارد

البته از سوی دیگر درحالی آمریکا مدام بر طبل دشمنی با ایران کوبیده و در خروج خود از این عهدنامه، به روابط خصمانه بین ایران و آمریکا اشاره کرده است که به‌موجب ماده 63، قطع رابطه دیپلماتیک یا کنسولی جز در مواردی که وجود روابط دیپلماتیک یا کنسولی برای اجرای معاهده اجتناب‌ناپذیر باشد، بین طرف‎های معاهده تأثیری در روابط حقوقی آن‌ها نمی‎گذارد.

** حل و فصل قضایی نقض عهدنامه مودت

کنوانسیون وین شرایط حل و فصل قضایی پرونده درصورت عبور هر کدام از طرفین، از عهدنامه را مشخص کرده ‎است. بر اساس بند 3 ماده 65، اگر پس از دوازده ماه از اعلام اعتراض، هیچ راه‌حلی یافت نشده باشد، می‎تواند بر اساس تبصره 1 با یک دادخواست کتبی، دعوی را به‌منظور اتخاذ تصمیم در دیوان بین‎المللی دادگستری مطرح کند، یعنی همان کاری که ایران در قبال نقض این عهدنامه و برای شکایت‎های طولانی‌مدت انجام داد.

همچنین بر اساس ماده 67 این کنوانسیون اعلام بی‎اعتباری، خروج از یک معاهده و یا تعلیق اجرای آن در صورتی است که اخطار مقرر، کتبی باشد و اعلام بی‎اعتباری، فسخ، یا خروج از یک معاهده از طریق سند صورت گیرد و به طرف‎های دیگر منعکس شده باشد. علاوه بر این سند، به‌وسیله رئیس کشور، رئیس دولت و یا وزیر امور خارجه امضا شده باشد.

آنچنان که از مفاد حاکم بر کنوانسیون وین درباره حقوق معاهدات مشخص است، بررسی قضایی این پرونده باید به‌موجب خود ادامه یابد، چراکه خروج آمریکا باید از طریق سند کتبی و با فرصت یک‌ساله انجام می‎شده که این موارد از سوی آمریکا رعایت نشده است و ایران نیز همچنان که در قانون معاهدات آمده است، از طرق قانونی یعنی دیوان بین‎المللی دادگستری شکایت کرده است. دیوان لاهه نیز چهارشنبه هفته گذشته به نفع ایران رأی داد و اعلام کرد که آمریکا باید طبق معاهده مودت بین ایران و آمریکا در سال 1995 تمامی موانع ناشی از تحریم‎های 15 مرداد در مورد صدور دارو، وسایل پزشکی، مواد غذایی و هواپیما را به ایران برداشته و تضمین دهد تا تراکنش‎های مالی مربوطه به این رأی امکان‌پذیر باشد. بنابراین به نظر می‎رسد که بررسی این پرونده نیز حتی با خروج غیرقانونی آمریکا به روال خود باقی است.

**تاثیر خروج آمریکا از معاهده

با این حال، یوسف مولایی، استاد دانشگاه روابط بین‎الملل دانشگاه تهران نیز در رابطه با خروج آمریکا از عهدنامه مودت می‎گوید که ورود و عضویت در معاهدات به تصمیم ملی خودشان است. آمریکایی‌ها در راستای منافع ملی به یک کنوانسیون وارد و خارج می‎شوند. فقط زمان اعلام خروج آن نیز، تشریفاتی دارد که باید از قبل اعلام کند.

مولایی همچنین درباره شرایط خروج آمریکا از معاهده مودت تأکید می‎کند که آمریکا باید از مدتی قبل بر اساس عهدنامه مودت، خروج خود را اعلام کند، اما به لحاظ شکلی و قانونی، خروج آمریکا از این معاهده مشکلی را ایجاد نمی‎کند و هر کشوری آزاد است که از آن خارج شود.

مولایی همچنین در پاسخ به این پرسش که تأثیر خروج آمریکا از این عهدنامه چیست؟ بیان می‎کند: آمریکا بازیگر بااهمیتی در جامعه بین‎المللی است و در اکثر کنوانسیون‌های مهم بعد از جنگ جهانی دوم، نقش کلیدی دارد. حضور آن‎ها در این کنوانسیون‎ها برای اعتبار آن مهم است. قطعاً خروج آمریکا از معاهده به اعتبار معاهده لطمه خواهد زد، زیرا آمریکا بعد از این معاهده، معاهدات چندجانبه ای را با کشورهای مختلف منعقد کرده است که تفسیر، اجرا و مشکلات آن تابع این معاهده است. از این رو، خروج آمریکا از هر معاهده‎ای، مشکلاتی در عمل برای آن به‌وجود می‌آورد.

گزارش از فرحناز غالبی


گروه های زیر مجموعه سیاسی

عمومی
عمومی

آخرین اخبار

عکس‌های خنده دار عجیب و غریب از غافلگیری
توصیه می‌شود که روزتان را با لبخند شروع کنید. اما چطور می‌توانید بخندید اگر کفش هایتان را لنگه به لنگه پوشیده باشید یا یک خرس پشت پنجره آشپزخانه باشد؟
معما‌های ساده برای کسانی که چشمان تیزی دارند
برخی دزدان دریایی اعتقاد داشتند که گوشواره تاثیر مثبتی روی بینایی دارد. اما آیا گوشواره به حل معما‌های بصری ما هم کمک می‌کند؟
همه مردم این روستا یک قُل بافتنی دارند!
بافتنی شاید هیجان انگیزترین شکل هنری نباشد، اما بافتنی‌های لیزا هیتانن دست کمی از آثار هنری حیرت انگیز ندارند. این هنرمند فنلاندی مردم روستایش را در ابعاد واقعی می‌بافد و شباهت آن‌ها با هم باورنکردنی است.
فال روزانه ۲۹/ ۱۱/ ۱۳۹۷
همراهان عزیز، محتوای منتشر شده در قالب فال روزانه برترین ها صرفا جنبه سرگرمی دارد.
دانستنی‌های عجیب و جالب در مورد بدن انسان که احتمالا نمی‌دانید
بدن انسان همیشه یکی از شگفتی‌های طبیعت بشمار رفته و دانشمندان زیادی برای سر در آوردن از زیر و بم عملکرد اندام‌های مختلف، دست به تحقیقات و انجام آزمایشات گوناگون زده‌اند.
شوخ طبعی این افراد در برف بازی هم دیده می‌شود
اگر فکر می‌کنید که زمستان، مرگ سفیدی است که فعالیت‌های خوب و احساسات لذتبخش را می‌کشد، ببینید دیگران چه می‌گویند.
ترفند‌های جالب و به درد بخوری که از مادربزرگ‌ها یاد گرفتیم
امروزه همه ما عادت کرده ایم که در اینترنت به دنبال ترفندهای مفیدی بگردیم که زندگی را ساده‌تر می‌کنند، اما مادربزرگ‌های ما عادت داشتند خودشان ترفند‌های خلاقانه ابداع کنند که کارشان را راه بیندازد و تجارب خود را شفاهی به یکدیگر منتقل می‌کردند.
تنها بوکسور حرفه‌ای جهان که یک دست دارد
زندگی «واگلیس چاتزیس» از نظر بسیاری از ما پایان راه است، اما با اینکه در نوزادی دست راستش از پایین آرنج قطع شده، اکنون تنها بوکسور حرفه‌ای جهان است که یک دست دارد.
تصاویر جذاب از کمیاب ترین حیوانات جهان!
برخی حیوانات به اندازه‌ای نایاب هستند که برای گرفتن یک عکس از آن‌ها باید مدت‌ها در طبیعت کمین کرد تا شاید موفق به ثبت و اثبات وجود داشتن شان شد.
فال روزانه ۳۰/ ۱۱/ ۱۳۹۷
همراهان عزیز، محتوای منتشر شده در قالب فال روزانه برترین ها صرفا جنبه سرگرمی دارد.

پر بازدید ترین اخبار امروز

تراژدی ساماندهی مطبوعات استان لرستان
پایگاه خبری تحلیلی قدس آنلاین در مطلبی با عنوان ' تراژدی ساماندهی مطبوعات استان لرستان' نوشت: مطبوعات استان مبدل به شنبه‎بازاری شده که همه چیز و همه کس در آن وجود دارد، بی‎آنکه نگاه صنفی بر کلیت آن حاکم باشد.
قاسمی: وقتی مریض شدم، گفتم خدایا شکرت
دروازه بان پیشین استقلال گفت: وقتی در ۲۴ سالگی من را از فوتبال کنار گذاشتند و محروم شدم، علاقه‌ام به فوتبال را از دست دادم و دنبال کار و تجارت رفتم.
عطایی: به دلیل حمله هواداران خاتم در رختکن حبس شده بودیم
سرمربی تیم والیبال کاله مازندران با بیان اینکه به دلیل حمله هواداران خاتم به سمت بازیکنان ما یک ساعت در رختکن محبوس بودیم، گفت: انتخاب تبریز به عنوان میزبان بی‌طرف برای بازی فینال و رده‌بندی لیگ‌برتر والیبال تصمیم عاقلانه‌ای است.
چرا کشاورزی در مازندران صرفه ندارد؟
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، وضعیت بهره‌وری کشاورزی در استان مازندران را غیرقابل قبول ارزیابی کرد و گفت: علاوه بر راندمان پایین مصرف آب، انتخاب محصولات نامتناسب با شرایط کشاورزی مازندران یا به عبارتی الگوی کشت نامناسب، سبب می‌شود که کشاورزی در این استان مقرون به صرفه نباشد.
ماجرای شایعه کمبود آرد در مازندران چه بود؟
دولت تصمیم گرفته است تا توزیع آرد را به صورت سامانه‌ای انجام دهد و سهمیه نانوایی های آزاد پز را کاهش داده، همین امر موجب شد تا برخی گمانه زنی ها و شایعه در مورد کمبود ذخایر آرد و گندم در استان مازندران و کشور بوجود آید.
بازتایید پایبندی ایران، بازتاکید تعهدات اروپا
گزارش الجزیره از تایید پایبندی ایران به تعهداتش از سوی آژانس هم‌زمان با فشارهای آمریکا
بررسی توسعه مبادلات تجاری ایران و بلاروس برای رسیدن به سقف یک‌میلیارد یورویی
صالحی: نیروگاه بوشهر ۱۲۰۰ میلیارد تومان برای سوخت و قطعات یدکی نیاز دارد
پمپئو مدعی شد: تلاش می‌کنیم تحریم‌ها به مردم ایران صدمه نزند
واکنش صالحی به تصمیم اخیر FATF
هشدار کمالوندی نسبت به بلاتکلیفی تامین بودجه نیروگاه بوشهر
ایران یکی از محورهای گفت‌وگوی وزیران خارجه آمریکا و بلژیک
مهتدی: ترکیه باید موضعش در قبال سوریه را مشخص کند
بلومبرگ: اروپا سیاستی دوگانه درقبال ایران دارد