تو دزدی می‌کن و در کیسه انداز!

09:51 ۷۱ روز و ۲۳ ساعت پیش ایسنا 440 0
تو دزدی می‌کن و در کیسه انداز!

«و بر مختلس است که در امر اختلاس، همت بلند دارد و از مسروقات خویش، بخشی گران نثار فراتران کند و بقیت آن به‌ نام خویش و پیوند به کار ابتیاع ضیاع زند و عمر در شادکامی به‌ سر آورد.»

ایسنا

به گزارش ایسنا، روزنامه اعتماد نوشت: «لطیفه‌نگاری و حکایت‌نویسی طنزآمیز، از دیرباز تاکنون نقش موثری در ادبیات فارسی ایفا کرده است. برخی نویسندگان و شعرای معاصر نیز، در این کار پیشگام بوده‌اند که بارها توسط دیگران مورد اقتباس و الگوبرداری قرار گرفته‌اند. یکی از بهترین نمونه‌های معاصر در این خصوص، آثار «فریدون توللی» است که با نام مستعار «ابوالقرطاس ذوذنبی» یکی از سرشناس‌ترین طنزپردازان عصر پهلوی به‌ شمار می‌رفت.
فریدون، فرزند جلال‌خان توللی به سال ١٢٩٨ در شیراز متولد شد. پدرش از طبقه اعیان و اشراف شیراز بود و به خدمت دیوانی و پیشکاری میرزاابراهیم قوام اشتغال داشت. عمویش، حسین‌خان نیز به کار تجارت و زراعت اشتغال داشت و از رجال سرشناس شیراز بود. دوران طفولیت فریدون در محله‌ای بنام «باغ نصریه» (خیابان مشیر فاطمی سابق) گذشت. در شش‌سالگی (١٣٠٤) مادرش را از دست داد و به‌ همراه تنها خواهرش، شرایط سختی را از سر گذراند. فقدان مادرش که شاعره بود، سبب شد که او به روماتیسم قلبی مبتلا شود. از یازده‌سالگی طبع شعرش شکوفا شد و اشعارش مورد تحسین قرار گرفت. فریدون تحصیلات مقدماتی (دبستان نمازی) و متوسطه را در شیراز گذراند. دکتر مهدی حمیدی ‌شیرازی، از استادان مشهور ادبیات او در دبیرستان سلطانی (شیراز) بود. پس از گرفتن دیپلم، فریدون به تهران آمد (١٣١٧) و در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، باستان‌شناسی خواند. سال ١٣١٨، از تلخ‌ترین سال‌های زندگی فریدون بود که با مرگ پدر و برادرش همراه بود. در همین سال، به عضویت انجمن سخنرانی دانشسرای عالی درآمد و در جلسات انجمن، اشعار و نمونه قطعات فکاهی‌اش را می‌خواند. با اتمام تحصیل کارشناسی (١٣٢٠)، در شوش (خوزستان) و فارس به کار باستان‌شناسی و بعدها مشاوره فرهنگی در دانشگاه شیراز پرداخت. مقالات متعددی از او در حوزه ایران‌شناسی، میراث‌ فرهنگی، تاریخ و فولکلور در شماره‌های مختلف مجله «سپیدوسیاه»، «اندیشه نو»، «یغما»، «وحید»، «آینده»، «سخن»، «راهنمای کتاب»، «شرق میانه» و... منتشر شده است.
او در دفاع از هویت ایرانی سروده بود: ننگ است دیده بر در بیگانه دوختن منت به جان خریدن و عزت فروختن از توللی که در سال ١٣٢٢ با مهین‌دخت فریود ازدواج کرد، سه فرزند دختر به نام‌های نیما (به‌ سبب علاقه‌اش به نیما یوشیج)، فریبا و رها به یادگار مانده است. مدخلی در خصوص شرح‌ حال و آثار علمی و ادبی‌اش، در دایره‌المعارف «بریتانیکا» ثبت است.
مطبوعات عصر پهلوی در پیدایش و رشد طنز مطبوعاتی معاصر نقش موثری داشته است. پس از باز شدن نسبی فضای مطبوعات پس از شهریور ١٣٢٠، یکی از شاخص‌ترین چهره‌های طنز مطبوعاتی سیاسی، توللی است. او راهگشای دوباره نقیضه‌نویسی طنز بر نثر کلاسیک (متأثر از مرزبان‌نامه، مقامات‌ حمیدی و گلستان سعدی) به شیوه «التفاصیل» بود. قطعات التفاصیل، برای اولین‌بار (١٣٢٢) در روزنامه «اقیانوس» (به امتیاز ابوتراب بصیری و مدیریت دکتر حمیدی‌ شیرازی) در ستون فوائدالادب منتشر شد. از شهریورماه همان سال، قطعات التفاصیل در روزنامه «فرودین» که به همت عبدالله عفیفی و جعفر ابطحی در شیراز نشر می‌شد، منتشر شد. اگر چه طنزهای اولیه توللی، بیشتر شوخی بود تا انتقاد اما شیوه ابتکاری او در نگارش، نظر همگی را جلب کرد. طنز توللی، از این منظر رشد کرد و به‌ مرور جنبه سیاسی و اجتماعی و فرهنگی یافت. این روزنامه به‌ خاطر انتشار برخی قطعات التفاصیل، در آذرماه ١٣٢٠ توقیف شد. پس از آن، توللی در روزنامه «سروش» (به امتیاز عفیفی) در تیرماه ١٣٢٢، بار دیگر به چاپ التفاصیل پرداخت. در همین ایام، او قطعه «خطاب به ملت ایران» را با مطلع «تا سر ارباب جفا نشکنی/ طوق غلامی نتوانی شکست» را سرود. در پایان همین سال، توللی به‌ خاطر انتشار قطعه «خواجه»، همراه با دو تن از دوستانش به بستک لار تبعید شد که از آنجا فرار کرد و مخفیانه به شیراز بازگشت. برخی از نمونه‌های التفاصیل، در روزنامه‌های «رهبر» و «ایران ‌ما» نیز منتشر شدند. قطعات التفاصیل، پس از انتشار در شیراز، به‌ خاطر گرایش او به برخی احزاب، بلافاصله در روزنامه‌های تهران (از جمله «خورشید ایران») بازنشر و دست‌ به دست می‌شد. هر چند بعدها او از این جانبداری دست برداشت (١٣٢٦) و در نقد این جریانات، آثار متعددی سرود:
المنه‌ لله که از این شعبده جستیم جستیم و ز هم رشته تزویر گسستیم آن بت که به ما آیه تعظیم همی‌خواند از بتکده کندیم و فکندیم و شکستیم آن وسوسه دیدیم و از آن حلقه بریدیم آن سفسطه خواندیم و از آن دمدمه رستیم...
استقبال از انتشار التفاصیل، در جو سیاسی آن سال‌ها، غیر منتظره بود. ملک‌الشعرای بهار به آثار توللی علاقه‌مند بود و نکاتی را به او در مکاتباتی (١٣٢٤) متذکر شده بود. توللی بعدها ضمن اظهار تشکر، نامه ملک‌الشعرای بهار را در مقدمه اولین چاپ التفاصیل (١٣٢٤) آورد. در دومین چاپ کتاب (١٣٤٨)، توللی کتابش را به عبدالرسول پرویزی تقدیم کرد. توللی در مقدمه کتاب، اهدافی همچون مبارزه با هیات حاکمه، بیدار کردن زحمت‌کشان و انتقاد از تذکره‌نویسان کوته‌فکر و شعرای چاپلوس و برنامه‌های ضد فرهنگی را از علل انتشار این مجموعه برشمرد. «کاروان»، عنوان کتاب دیگری از توللی در ادامه شیوه التفاصیل است که در سال ١٣٣١ منتشر شد. پس از مرداد سال ١٣٣٢ و با غارت منزلش، برای مقطعی به تهران کوچ کرد. پس از انتشار التفاصیل، توللی نخستین مجموعه اشعار جدی‌اش «رها» را منتشر کرد (١٣٢٨) که با استقبال منتقدان و نسل جوان روبه‌رو شد. برخی از اشعار این مجموعه به سایر زبان‌ها ترجمه شدند. پس از این مجموعه، در سال ١٣٤٠، دیگر مجموعه‌های شعری او از جمله «نافه» (شامل شعر نو)، «پویه» (شامل غزل و قصیده) و «شگرف»، یکی پس از دیگری منتشر شدند.
توللی در سال‌های پایانی عمر، بیشتر به سرایش غزل و نوشتن قطعاتی به شیوه التفاصیل پرداخت و همه آثارش بنا بر وصیتش در اختیار ایرج افشار قرار گرفت. سال‌ها بعد، به کوشش همسرش (مهین توللی) مجموعه «بازگشت» از میان اشعار منتشرنشده توللی در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفت. در دهه پنجاه، حداقل دو بار سکته کرد و در بستر افتاد. قریب یک‌ سال پیش از مرگ توللی، شایعه فوت او از رادیوهای فارسی‌زبان انگلیسی پخش شد و به‌ سرعت تکذیب شد. پیام‌های تسلیت بسیاری برای او مخابره شد... اما سرانجام آن روز تلخ فرارسید. توللی که در اثر ناملایمات زندگی و بیماری، درهم شکسته و منزوی شده بود، در نهم خرداد ١٣٦٤ دیده از جهان فروبست. او را در حافظیه شیراز به خاک سپردند.
قطعه «اختلاس» از کتاب «التفاصیل» توللی چنین است: «... و اختلاس بر وزن اسکناس، اندر لغت سرقت را گویند و اخص آن سرقت دیوانیان است از خزانه و در تسمیه این کلمه عقاید متفاوت است. زمره‌ای کتابت آن با «صاد» کرده و ریشه آن‌ را «خلوص» دانسته‌اند و حجت ایشان این‌ که مامور مختلس را ارادت و اخلاص چنان است که کیسه خویش از خزانه دیوان فرق ننهد و جدایی در میانه نبیند؛ چنان‌ که شاعر فرماید:
خلوص نیت و اخلاص چون به پیش آمد ز جیب خویش منه فرق، جیب دولت را ببر ز کیسه دیوان و قصر و کاخ بساز به خویش راه مده خواری و مذلت را گروهی دیگر اختلاس را از «اخلال حواس» گرفته و به همین علت مختلسین را از سیاست و مجازات معاف دانسته‌اند.
[قطعه]: ز اختلال حواس است اختلاس، ای دوست که هوشیار، بدین کار تن نخواهد داد جنون محض بُوَد، ورنه مرد روشن‌رای تن از برای یکی پیرهن نخواهد داد! خواجه علی طفیلی در رساله «مصباح المختلسین»، اختلاس اندک را تحریم فرموده و حجتی که آورده این است که چنین مختلس را یارای ارضای فراتران خود نیست و گاه باشد که مغرضین بر وی حسد برند و به زندانش اندازند.
[قطعه]: در پی دانه مرو همچو کبوتر که تو را عاقبت بهر یکی دانه به دام اندازند صید کن، شیرصفت، نیم بخور، نیم ببخش تا به هر جا که روی بر تو سلام اندازند!...
و بر مختلس است که در امر اختلاس، همت بلند دارد و از مسروقات خویش، بخشی گران نثار فراتران کند و بقیت آن به‌ نام خویش و پیوند به کار ابتیاع ضیاع زند و عمر در شادکامی به‌ سر آورد که گفته‌اند: تو دزدی می‌کن و در کیسه انداز که دزدان راست در این ره سرودی اگر دزدی نباشد در ادارات در استخدام دولت، نیست سودی!»


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

سینما و تئاتر
سینما و تئاتر

آخرین اخبار

وقتی انتظار یک نوزاد بامزه داری، ولی با پیرمرد مواجه می‌شوی!
در حالی که بیشتر نوزادان ناز و بامزه هستند و دل آدم را می‌برند، برخی هم پیر به دنیا می‌آیند و می‌توانند به پدرشان بگویند «پسرم»!
۱۶ حقیقت در مورد انقلاب روسیه که احتمالا نمی‌دانستید
بیش از 100 سال از انقلاب روسیه گذشته است؛ انقلابی که منجر به ایجاد اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی شد. با وجود این که در مورد این انقلاب مطالب و کتاب های بسیار زیادی نوشته شده، اما هنوز هم حقایق و ابعاد زیادی از آن برای بسیاری از افراد ناشناخته است. در ادامه به تعدادی از حقایق کمتر شنیده شده انقلاب روسیه می پردازیم.
۱۰ فیلم پرفروش اخیر سینما و بررسی اکران‌های پاییز
اگرچه تابستان ۹۷ با گران‌تر شدن بلیت سینما‌ها و همچنین جام جهانی در ابتدای این فصل و ماه محرم در انتهای آن، چندان فصل درخشانی از نظر فروش نبود، اما وجود ژانر‌های مختلف از کمدی گرفته تا دفاع مقدس، پکیج خوبی را در سینما ایجاد کرده بود.
مراقبت از مفاصل با این راه‌ها
همان‌طور که لاستیک‌های اتومبیل بعد از مدتی صاف می‌شوند و برجستگی‌های خود را از دست می‌دهند، غضروف مفاصل نیز ممکن است با بالا رفتن سن، حرکات مکرر، حمل وزن زیاد، آسیب‌ها و تصادفات دچار ساییدگی و خوردگی شود. پس به مراقبت نیاز دارند.
واژن‌تان چه راز‌هایی از سلامت‌تان افشا می‌کند؟
واژن شما چیز‌هایی برای گفتن در مورد سلامت، سن، قاعدگی و سایر تابو‌ها دارد.
ساندویچ بستنی، دسر محبوب بچه‌ها
بستنی دسری محبوب، مخصوصا میان بچه ها است. با شروع فصل پاییز و بازگشایی مدارس می‌توانید این دسر خوشمزه را تهیه کنید و پس از بازگشت بچه ها از مدرسه با این دسر خوشمزه آن ها را خوشحال کنید.
طرز تهیه میگوی کاجون تند و خوشمزه
میگوی کاجون تند و پنیری، خوشمزه‌ترین پیش غذا برای مهمانی‌ها است، یک غذای آسان و سریع پر از عطر و طعم!
خواهرانِ سلبریتی و ماجراهایشان!
رفتار‌های سلبریتی‌ها با خواهر و سایر اعضای خانواده در نوع خود جالب است و گاهی اوقات شوخی‌های سلبریتی‌ها در شبکه‌های اجتماعی با خواهرانشان دست به دست می‌شود. بعضی از این سلبریتی‌ها حسابی به فکر خواهرشان هستند و در صفحه‌های شبکه‌های اجتماعی پست‌های زیادی از تفریح‌ها و خوش‌گذرانی‌های خواهرانه منتشر می‌کنند.
مد‌های زنانه لباس برای پاییز ۲۰۱۸
هر فصل مد مخصوص به خود را دارد. همانطور که در تابستان شاهد لباس‌های گلدار با رنگ‌های متنوع یا صندل‌های طرحدار بوده ایم، برای فصل پاییز هم باید انتظار مد‌های جدیدی را بکشیم. اگر دوست دارید که با ترند‌های پاییز ۲۰۱۸ آشنا شوید، با ما در ادامه مطلب همراه باشید.
صدای درونی منفی چیست؟ چگونه آن را ساکت کنیم؟
همه‌ی ما هرازگاهی این صدای درونی منفی را تجربه می‌کنیم که به شکل‌های مختلفی هم ظاهر می‌شود و اگر مراقب نباشیم می‌تواند استرس شدیدی نه تنها برای خودمان بلکه برای اطرافیانمان هم ایجاد کنند.

پر بازدید ترین اخبار امروز

بهترین زننده ضربات آزاد تاریخ فوتبال کیست؟
در ادوار مختلف، ستاره های هنرمندی بوده اند که ضربات ایستگاهی فوق العاده ای را تبدیل به گل کرده اند.
فیلم- تفاوت مسی و رونالدو در اخراج شدن!
به بهانه اخراج رونالدو در دیدار یوونتوس و والنسیا نگاهی به تفاوت کریستیانو و مسی در زمینه دریافت کارت قرمز بیاندازیم.
معروف نتوانست از قدرت جادویی‌اش استفاده کند
سرمربی تیم ملی والیبال بلغارستان گفت: وقتی سعید معروف مجبور می‌شود برای پاس دادن به خارج منطقه یک‌سوم بیاید، نمی‌تواند از قدرت جادویی‌اش استفاده کند.
خواهر و برادر ژاپنی دو طلای جودو را کسب کردند
در پایان روز دوم از رقابتهای جودو قهرمانی جهان ژاپنی ها با کسب دو طلای دیگر جایگاه خود را در صدر جدول مستحکم کردند.
وقتی انتظار یک نوزاد بامزه داری، ولی با پیرمرد مواجه می‌شوی!
در حالی که بیشتر نوزادان ناز و بامزه هستند و دل آدم را می‌برند، برخی هم پیر به دنیا می‌آیند و می‌توانند به پدرشان بگویند «پسرم»!
احکام کلی با ادبیات چه می‌کنند؟
نبرد شاعر آیینی با شمر و یزید درونش
دست نویسنده‌ها بسته نیست
گزارشی از «شب‌های شیدایی» - «مَشک تشنه بود»
ادبیات پیوند دهنده گرایش‌های مختلف
ناگفته‌های زندگی شهریار از زبان شاگردش
هشدار درباره سلامت اخلاقی شاعران آیینی
اهداف جایزه ادبی «نوفه» تشریح شد
انتشار کتاب‌هایی درباره تاریخ، فلسفه و روان‌شناسی
کتاب جدید رضی هیرمندی برای کودکان